List w sprawie remontu kolei Rogów- Rawa Maz.- Biała Rawska z połączeniem do CMK

 Szanowny Panie,

Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego, Starostwo Powiatowe w Rawie Mazowieckiej i Fundacja Polskich Kolei Wąskotorowych (FPKW) w latach 2022-2023 zrealizowały projekt mający na celu zrealizowanie opracowania studialnego dla linii kolejowej Rogów Osobowy Wąsk. - Rawa Mazowiecka - Biała Rawska Wąsk. (KWRRB) wraz z ewentualnym wydłużeniem trasy na odcinkach do rogowskiego Arboretum oraz do przyszłego przystanku Biała Rawska na linii kolejowej nr 4 (Centralna Magistrala Kolejowa). Opracowanie to zakładało kilka wariantów od wariantu typowo turystycznego (rewitalizacja trasy wraz z remontem historycznego taboru) po wariant dowozowy szybki (modernizacja trasy wraz z zakupem współczesnego taboru). W wyniku przedmiotowych prac powstało obszerne opracowanie techniczno ekonomiczne wskazujące zakres i koszty działań niezbędnych dla poszczególnych wariantów. Wariant dowozowy szybki zakłada podniesienie prędkości szlakowej do 80 km/h i posiada pozytywne wyniki wskaźników ekonomicznych warunkujących jego realizację. 

Wdrożenie działań inwestycyjnych w ramach któregokolwiek z wariantów jest działaniem właściwym dla organizatora transportu i jest decyzją na poziomie politycznym, niezależnym od działań operatora kolei (FPKW). Należy przy tym wyjaśnić kilka kwestii natury technicznej, ekonomicznej i społecznej:

1. Prędkość maksymalna 80 km/h. Wychodząc z poziomu oczekiwanych czasów jazdy i wynikających z nich prędkości handlowych i technicznych należy wskazać że maksymalna prędkość na poziomie 80 km/h jest zupełnie wystarczająca dla kolei lokalnej. Powyższe znajduje swoje odzwierciedlenie także w normalnotorowych projektach rewitalizacyjnych realizowanych przez DSDiK na lokalnych liniach normalnotorowych w województwie dolnośląskim, gdzie prędkość drogowa najczęściej jest na poziomie 60-80 km/h i zapewnia atrakcyjne czasy przejazdu a w efekcie dobrą ofertę przewozową co przekłada się na sukcesy frekwencyjne KD na liniach lokalnych.
2. Prześwit toru 750 mm. Bazując na doświadczeniach eksploatacyjnych dobrze funkcjonujących wąskotorowych kolei lokalnych np. z Austrii należy wskazać że powszechny w tym kraju prześwit 760 mm jest wystarczający do osiągania prędkości do 80 km/h, oraz umożliwia konstruowanie wygodnych dla pasażerów pojazdów. Zatem obecny prześwit toru linii KWRRB wynoszący 750 mm jest wystarczający dla wypełnienia przedmiotowych potrzeb. Jednocześnie zapewnia on zachowanie i wykorzystywanie historycznego dziedzictwa tej kolei w postaci zachowanego parku taborowego na ten prześwit toru.
3. Przepisy prawne gotowe. Należy dostrzec że Ministerstwo Infrastruktury zrealizowało działania legislacyjne umożliwiające podniesienie prędkości pociągów wąskotorowych do 80 km/h poprzez nowelizację rozporządzenia o ogólnych warunków prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizacji (rynek-kolejowy.pl - Wąskotorówki mogą znacznie przyspieszyć). Zostały dookreślone warunki techniczne dla kursowania po wąskotorowych liniach kolejowych z większą niż dotychczas prędkością i tym samym uzupełniona pewna luka prawna w tym zakresie.
4. Stosunkowo niskie wydatki na rewitalizację infrastruktury. Przywołany już przykład DSDiK jest istotny także w kontekście wydatków na prace torowe. Zastosowany przez DSDiK właściwy dla kolei lokalnych standard infrastrukturalny umożliwia przywracanie atrakcyjnych połączeń kolejowych wydając raptem 25-35% wartości jednostkowej (zł/km) projektów infrastrukturalnych realizowanych przez PKP PLK. Różnica ta wynika m.in. z wykorzystania parametrów ławy torowiska, uproszczonych systemów srk, dostosowanych do realnych potrzeb peronów i wielu innych aspektów. Wysoka efektywność DSDiK w wykorzystywaniu środków inwestycyjnych jest w pełni do powtórzenia w projektach wąskotorowych - o analogicznych założeniach i parametrach technicznych. Różnicą jest tylko prześwit między szynami.
5. Integracja - punkty przesiadkowe. W ramach prac studialnych wskazano dwa najważniejsze węzły przesiadkowe z koleją normalnotorową w Rogowie (LK1) i w Białej Rawskiej (LK4). Przykłady z krajów zachodniej Europy jasno pokazują że nie tyle bezpośredniość połączenia co wygoda przesiadki mają bardzo istotny wpływ na komfort podróżowania i wybór transportu publicznego. Jest to szczególnie istotne w kontekście zabezpieczenia przestrzennego dla takich rozwiązań w przyszłości - nawet jeżeli obecnie projekt nie jest w fazie realizacyjnej dla żadnego z wariantów.
6. Świadomość społeczna. Podczas spotkań z mieszkańcami wyraźnie dało się zauważyć brak szerszej wiedzy o możliwościach jakie daje lokalny transport kolejowy. Ostatnie codzienne pociągi rozkładowe na KWRRB kursowały w 2001 r., czyli ćwierć wieku temu. Końcowa oferta przewozowa realizowana u schyłku zadłużonego "dużego" PKP także pozostawiała wiele do życzenia. Na przestrzeni tych lat w obszarze przez który przebiega KWRRB wychowało się pokolenie bez dostępu do transportu publicznego realizowanego koleją i ze szczątkowym transportem publicznym realizowanym autobusami. Prezentowany na rozmaitych spotkaniach, przygotowany przez FPKW film o podobnej, jednak funkcjonującej na codzień kolei (YouTube - Kolej doliny Ziller (760 mm)) spotkał się ze zdziwieniem odbiorców, którzy nie mieli podstawowego pojęcia o możliwościach takich wąskotorowych systemów transportowych. Dlatego niezbędne są szerokie działania uświadamiające społeczeństwu i decydentom że koleje wąskotorowe są pełnoprawnym środkiem transportu publicznego tak samo jak w innych krajach Europy i świata. 
7. ŁA8 druga w województwie. Uruchomiona przez Łódzką Kolej Aglomeracyjną (ŁKA) linia autobusowa ŁA8 jest druga na podium wielkości przewozów w skali wszystkich linii autobusowych uruchamianych przez ŁKA. Linia ta kursuje wzdłuż trasy linii KWRRB na odcinku Rogów - Rawa Mazowiecka. Przedmiotowy wynik ilustruje że prognozy przewozowe zakładane w pracach studialnych obrały właściwy kierunek.

Podsumowując szereg okoliczności umożliwia a w wybranych przypadkach wręcz sprzyja realizacji projektu rewitalizacyjnego na KWRRB. Niemniej należy podkreślić że ośrodkiem decyzyjnym w tym względzie pozostają władze samorządowe a nie operator w postaci FPKW. Samo podjęcie takiego projektu wynikać może wyłącznie z realizowanej polityki transportowej regionu i pozostaje poza kompetencjami operatora (FPKW). Pomysł wykorzystania linii wąskotorowej przewija się w opiniach władz województwa (YouTube - Artur Bagieński - członek zarządu województwa łódzkiego) jednak na tę chwilę żadne decyzje - czy to w zakresie rewitalizacji dla zachowania dziedzictwa historycznego, czy to w zakresie przywrócenia ruchu codziennego - wg naszej najlepszej wiedzy nie zostały podjęte.

pozdrawiam,

dr inż. Michał Zajfert

Przewodniczący Rady FPKW